Sluiten     Printen
Te laag en te hoog opgeleid
Het gebrek aan opleiding wordt vaker en vaker in Noord-Nederland vastgesteld. "Kijk in Emmen en omgeving. Als je vroeger op school mislukte, kon je de fabriek nog in. Dat is niet meer zo. Maar er zijn nog steeds ouders die zeggen: 'De mavo is mooi zat, ik heb het daar ook mee gered.' Ze willen maar niet beseffen dat die tijd voorbij is." Door Bouke Nielsen
Er zijn regio's waar jongeren niet meer aan werk toekomen. Hun opleiding sluit niet aan bij wat er wordt gevraagd en van huis uit is er geen stimulans. Professor Van Dijk, van wie ook voorgaand citaat afkomstig is: "Maar de sociale zekerheid wordt harder en daar is soms niet zo veel op af te dingen." De Groninger professor Jouke van Dijk (RUG) is dé specialist als het om het regionale arbeidsaanbod gaat. De vraag ging over de zwakke en sterke punten van de noordelijke arbeidsmarkt. Wat is, kortom, de waarde? Het antwoord staat hiervoor omschreven, maar hij zegt ook nog: "Voor hoger opgeleiden zijn hier minder mogelijkheden en de lager opgeleiden hebben onvoldoende opleiding." Noord-Nederland telt niettemin een sterk aanbod van personeel waar het om middelbaar beroepsonderwijs gaat. Van Dijk: "Daar is heel goed personeel te krijgen. Maar naarmate de opleiding hoger en specialistischer wordt, wordt het ook lastiger aan de slag te kunnen. Toch is er een kentering zichtbaar. Waar eerder 60 procent van de afgestudeerden naar elders vertrok, daar is het nu nog maar 52 procent. De braindrain, zoals het soms wat dramatisch wordt genoemd, neemt dus af." Maar, en dat is goed nieuws: wie vertrekt, keert steeds vaker terug. "Zeker wie zijn of haar wortels hier heeft", aldus Van Dijk. Dat geluid wordt bevestigd door Lars Kiewiet van bemiddelaar USG Capacity: "We hebben veel aanvragen van mensen die in de jaren '90 van de vorige eeuw naar de Randstad zijn gegaan en nu terug willen." Lars Kiewiet voegt er nog aan toe: "Als dat soort mensen zich bij ons meldt, dan gaan alle registers open. Ze zijn zó gemotiveerd en hebben bovendien een goeie houding. En wat minstens zo belangrijk is, deze mensen hebben een breder blikveld." Welzijn speelt meer dan welvaart een rol in de overwegingen van de terugkeerders. "Als je geld hebt, wil je mooi wonen", zegt Van Dijk, "je wilt ruimte. En zo gauw men een relatie en vervolgens kinderen krijgt, verlaat men vaak de grote stad." Het Noorden mag blij zijn met de 'spijtoptant', zo stelt Van Dijk. "Ze brengen nieuwe ideeën mee en dat is goed voor de innovatie en vernieuwing. Dat merk je bij ons op de universiteit heel sterk. Ik vind het zelf fantastisch om buitenlanders te ontmoeten, want die doen hetzelfde als wij maar wel weer anders. Het is precies hetzelfde als op vakantie gaan. Daar zie je andere dingen, zoals bijvoorbeeld de supermarkten in Frankrijk. Het verruimt je blik."

'Langdurig werklozen hebben vaak te weinig opleiding'
Gerard Ritsema van het Drenthe College in Emmen begeleidt langdurig werkzoekenden. Onder hen zijn veel mensen die een te lage opleiding hebben om weer aan de slag te kunnen.
"Op het mbo verlaat 30 procent van de leerlingen voortijdig de school. Bij ons is dat niet anders. Ze kunnen dan niets. Ze doen vaak even kort tijdelijk werk en belanden maar al te vaak bij de sociale dienst. Die pikt ze nog wel in de kuif en zet hen weer aan een opleiding. Maar leerlingen van sommige praktijkscholen zijn moeilijk bemiddelbaar, vooral meisjes. Veel productiebedrijven, ook hier in de omgeving, sluiten of vertrekken naar elders. Er is daarom doodeenvoudig geen werk voor hen. De trend is op dit moment dat mbo 4 en hoger goed bemiddelbaar is, daaronder minder. Veel van de langdurig werkzoekenden hebben te weinig opleiding. Je kunt ze wel meer opleiding aanbieden, maar mensen hebben grenzen en sommigen hebben hun plafond al bereikt. We zijn nu wel bezig met korte trajecten. In dertien weken een vaardigheid aanleren, bijvoorbeeld metselen of stukadoren, en dan krijgen ze daarna mogelijk een eenjarig contract. Ook in de zorg zijn dit soort trajecten. Het mooiste is natuurlijk nieuwe bedrijvigheid die aansluit bij deze groep. En dat men vanuit de werkplaats kan leren. Maar er is nog een ander aspect dat tegen deze groep werkt. De nieuwe wet- en regelgeving maakt werkgevers huiverig. Want die draaien voor alle risico's op en die krabben zich toch wel even flink achter de oren als het om een langdurig werkzoekende gaat."

'Ik hoop in het Westen meer ervaring op te doen'
Hans Ronde (43) uit Delfzijl, getrouwd en drie kinderen, kon in Noord-Nederland als controller geen baan op niveau vinden. Hij reist sinds kort wekelijks naar Rotterdam, waar hij wél de door hem gewenste betrekking bij AVR vond.
''Ik zat al 17 jaar bij Post Pallets in Winschoten en keek al sinds 2000 rond. Ik wilde niet mijn hele loopbaan bij één werkgever zitten, maar als ik solliciteerde hoorde ik vaak dat het een bezwaar was dat ik uit de industrie kwam en dat ik nog maar één werkgever had gehad. De dienstverlenende sector, toch ruim vertegenwoordigd in het Noorden, wil iemand uit de eigen branche. De Rabobank heeft liever iemand van ABN Amro, ook al omdat daar zoveel op straat komen te staan. Ik heb geen netwerk of kruiwagens, want die heb je ook nodig. Aan mijn opleiding ligt het niet. Ik heb twee hbo-opleidingen waaronder Hoger Financieel Management, heb Nijenrode in deeltijd gedaan plus de post-doctorale studie registercontrole. Het is me ook gebleken dat je niet in de databank van grote bemiddelingsorganisaties moet komen. Want die hebben een databank waar je haast niet meer uit komt. De kleine bureaus spannen zich voor je in. Een ex-collega van mij woont in Rotterdam en daar woon ik door de week bij in. Ik hoop hier meer ervaring op te doen. Ik zit nu in elk geval bij een dienstverlener en heb een heel interessante klus. Op dit moment hoop ik ooit terug te keren, maar ik realiseer me wel dat ik nu fantastisch werk heb. In het Noorden is het mooi wonen en ik heb daar ook mijn sociale leven. De grote vraag is of het reizen vol te houden is."

'Er zijn in het Noorden wel veel leuke banen'
Elien Dijkstra (30), opgegroeid in Noord-Nederland, werkte vijf jaar voor Sara Lee/DE (koffie) in Utrecht. Kwam terug naar het Noorden en werkt sinds kort als productmanager voor Bional (plantaardige gezondheidsproducten) in Gorredijk.
''Ik heb mijn opleiding in Leeuwarden gedaan en nog een masters-opleiding in Enschede. Ik wilde daarna een leuke baan in de foodbusiness, waar ik nog zou kunnen doorleren om me verder te ontwikkelen. Die vond ik bij Sara Lee in Utrecht. Maar familie en vrienden zaten nog steeds in het Noorden, waardoor mijn vriend en ik elk weekend vanuit Leiden naar Vries reden. Elk weekend was je er vijf uur mee kwijt. Daarom besloot ik afscheid te nemen van een heel leuke baan en in Noord-Nederland rond te kijken. Ik had het vooroordeel dat er geen leuke baan te vinden zou zijn. Via de zoekmachine had ik meestal nul of soms een of twee hits. Je wordt daar moedeloos van. Maar toen ik in contact kwam met USG Capacity bleken er veel leuke banen te zijn. Ze waren alleen niet altijd even goed zichtbaar. Dat heeft te maken met de grote hoeveelheid mkb-bedrijven hier. Daar is vaak geen eigen personeelsafdeling. In het Westen vonden ze dit een heftige stap. Er zijn daar wel meer die willen maar niet durven. Die hebben bijvoorbeeld een bootje in Friesland liggen en reizen daar elke week heen. Er is een verschil in salaris, dat zeker. Maar goed, we verkochten in Leiden een klein huisje en van de opbrengst koop je hier weer iets groters. Het heeft me geleerd dat het leven vol kansen zit, maar je moet het wel zelf oppakken."
De jeugd verlaat met te weinig opleiding de school. Daarom is een project gestart, de MKB-leerbanen Bustour, waarbij de jeugd noordelijke bedrijven actief benadert voor zogenoemde leerbanen. Dat zijn banen waarbij de opleiding vooral in de praktijk wordt gegeven. Dat project moet tot in totaal 2000 leerbanen leiden. Inmiddels zijn daar ongeveer 1700 van gerealiseerd.
Foto: MKB-Noord
Zaterdag & Zondag         
NDC Informatieservice | © 2006 NDC Holding B.V.
Onder voorbehoud van alle rechten die berusten bij uitgever en/of auteur.