Niet voor niets maakt Achtkarspelen tegenwoordig deel uit van een nationaal landschap. Aan natuurschoon geen gebrek, al is het nog niet ontdekt door de massa. Wel aan prikkelende attracties die de economie kunnen versterken.

Nieuwe fietspaden, wegwijzers, en picknickbankjes zijn de afgelopen jaren aangelegd. De gemeenteraad heeft bovendien meegewerkt aan kleinschalige initiatieven zoals museum Ot en Sien in Boelenslaan, een zwerfkeienmuseum in Buitenpost en een nog te realiseren archeologisch steunpunt bij themapark De Spitkeet te Harkema. Heel leuk allemaal, maar het is zeer de vraag of daarmee grote hordes toeristen naar de Wouden worden gelokt.

Het gemeentebestuur erkent de noodzaak van een grote publiekstrekker, maar heeft nog geen ondernemer weten te verleiden. In 2004 incasseerde Achtkarspelen het grootste verlies aan arbeidsplaatsen in Friesland volgens het eind vorig jaar gepresenteerde economische beleidsplan. Actuelere cijfers zijn nog niet beschikbaar.

Juist daarom moet het gemeentebestuur intensiever zoeken naar toeristische alternatieven voor de wegvallende banen in productiewerk (industrie) en landbouw. Relatief veel inwoners zijn nu nog werkzaam in die twee sectoren met een kwetsbaar toekomstperspectief. Bovendien kan de toeristische sector werk bieden aan laaggeschoolden die in deze gemeente in ruime mate voorhanden zijn.

De boekhouders die in Achtkarspelen aan het roer staan, zouden best wat actiever de gemeente kunnen aanbevelen bij avontuurlijke ondernemers zoals Hennie van der Most, van onder meer Speelstad Oranje. Voorlopig doet de gemeente niet veel meer dan afwachten wie zich in Buitenpost meldt met een initiatief, om vervolgens de plannen te toetsen op haalbaarheid en - vooral - betaalbaarheid. Die aanpak heeft nog tot weinig concreet en effectief resultaat geleid.

Inspirerende ideeën zullen vooral uit het bedrijfsleven moeten komen. Ondernemer en fervent watersporter Gezinus Kok uit Surhuisterveen droomt bijvoorbeeld van een meer tussen Harkema en Surhuisterveen, met een jachthaven, woningen en een open verbinding met de Friese Meren. Dat levert ongetwijfeld veel extra banen op. De resultaten van het haalbaarheidsonderzoek zouden een half jaar geleden al bekend worden gemaakt, maar nog altijd hullen de betrokkenen zich in stilzwijgen.

Wethouder Klaas van der Ploeg lichtte onlangs een tip van de sluier op. Hij twijfelt, liet hij de gemeenteraad weten. Het vaarplan moet onder meer worden bekostigd uit zandwinning en volgens Van der Ploeg is nog niet aangetoond dat er voldoende zand aanwezig is. Nieuwe boringen moeten uitsluitsel geven.

De vraag is bovendien waarom die waterrecreanten zonodig op Harkema en Surhuisterveen zouden moeten koersen. Hoogleraar Jouke van Dijk, specialist op het terrein van de regionale arbeidsmarkt, zei het eind vorig haar al eens in Surhuisterveen: ,,Je kunt wel rust en ruimte hebben, maar mensen willen ook vermaakt worden.''

Eenmaal aangemeerd, blijkt het aantal attracties vooralsnog aan de karige kant. Echt spannend wordt het niet met de Spitkeet in Harkema en in Surhuisterveen een munt- en penningenkabinet en een optiekmuseum.

Achtkarspelen.Aantal inwoners 28 220. Aantal raadsleden: 21; CDA 7, FNP 5,PvdA 3, ChristenUnie/SGP 3, GBA 2,VVD 1. Vier wethouders: Willem van der Wal (CDA), Klaas van der Ploeg (CDA), Arend Veenstra (PvdA), Pieter van der Veen ChristenUnie/SGP.