Herkeuring drijft WAO’ers in de
bijstand
Na een korte daling vorig jaar stijgt de
werkloosheid de laatste paar maanden weer naar het niveau van 1994,
toen Nederland diep in een recessie zat. Hoe kan dat?
Door Daphne van Paassen / maandag 25 april 2005
Oorzaak:
herkeuringsoperatie WAO´ers
Zeven procent van de beroepsbevolking is volgens de laatste
cijfers van het CBS werkloos. Het percentage mensen dat geen werk
heeft en op zoek is naar een baan, was zelfs ten tijde van de
jongste recessie in 2003 niet zo hoog. Sinds oktober komen er iedere
maand vierduizend werklozen bij, terwijl het aantal in de maanden
daarvoor met twee- tot vierduizend per maand afnam. Voor een deel
heeft het verschil met seizoensarbeid te maken: in de winter is er
minder vraag naar arbeid in de horeca, tuinbouw en de bouw. Maar als
je deze periode met die van vorig jaar vergelijkt, is de
werkloosheid alsnog met 17 duizend gestegen.
Volgens hoogleraar Jouke van Dijk van de Rijksuniversiteit
Groningen, heeft die stijging niet alleen te maken met de zeer
geringe groei van de Nederlandse economie. Sinds oktober is namelijk
een begin gemaakt met de grote herkeuringsoperatie van alle WAO’ers
Van de eerste lichting herkeurde WAO’ers werd na de herbeoordeling
de WAO-uitkering stopgezet of verlaagd. De herkeuringen zijn dan ook
bedoeld om na te gaan wat voor werk mensen nog wel kunnen doen en
welk salaris daar bij hoort. En hoeveel lager dat is dan hun oude
salaris – de zogenoemde loonschade.
‘Waar je voorheen als zieke manager de WAO inkwam als je niet
meer op je eigen niveau en in je eigen beroep aan de slag kon, krijg
je nu alleen een volledige WAO-uitkering als je werkelijk niets meer
kan’, aldus Van Dijk. Een manager die nog best als museumsuppoost
kan werken, krijgt tegenwoordig nog steeds zeventig procent van zijn
laatstverdiende loon, maar wel verminderd met het salaris van een
suppoost. Ongeacht of hij inderdaad een baan als suppoost vindt. Of
überhaupt een baan vindt. En dat is de crux.
Uiteindelijk in de
bijstand
‘Die WAO’ers van wie een deel al tien tot vijftien jaar uit het
arbeidsproces is geweest, vinden helemaal geen baan’, zegt Van Dijk.
‘Zeker niet in een laagconjunctuur met een stijgende werkloosheid.
Dus waar komen ze terecht? Uiteindelijk in de bijstand.’ Als WAO’er
werden ze niet bij de werklozen opgeteld, maar nu ze overgeheveld
zijn naar de bijstand wel.
Het UWV kon desgevraagd (nog) geen cijfers geven van het aantal
WAO’ers dat na de herkeuring in de bijstand terechtkwam. Wel is
duidelijk dat van de tot nu toe tienduizend herkeurde mensen
vierduizend geen WAO-uitkering meer krijgen en 1100 nog maar een
deel daarvan. Het Centraal Planbureau schat echter dat er in totaal
150 duizend mensen goedgekeurd of gedeeltelijk goedgekeurd zullen
worden. ‘En die moeten dus allemaal de arbeidsmarkt op’, aldus Van
Dijk.
Waarschijnlijk zal dat na dit jaar iets minder problematisch
worden. Het CPB voorspelt dat de daling van de werkgelegenheid dit
jaar tot staan kan worden gebracht. Niet alleen trekt de
wereldeconomie aan en groeit ook de Nederlandse economie bescheiden,
we hebben naast die zeven procent werklozen, niet nog eens een
miljoen verborgen werklozen die in de WAO zitten (zoals in de jaren
negentig).
Overigens is die afname van het aantal arbeidsongeschikten (van
bijna een miljoen naar 765 duizend) niet te danken aan de nieuwe
herkeuringen, maar vooral aan de Wet Verbetering Poortwachter: een
strengere schifting aan de poort en meer verantwoordelijkheid voor
de werkgever. Die wordt door deze wet gedwongen meer aan preventie
te doen en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers aan het werk
te houden. Deze maatregelen verminderden de instroom het afgelopen
jaar met 43 procent. De herkeuring daarentegen lijkt vooral gevolgen
te krijgen voor mensen die van de WAO naar de bijstand overgeheveld
worden. En niet zulke leuke.
|
|
