Artikel 2 van 8 Ruim 2500 banen weg, maar niets aan de hand Amels, Philips, SCA Mölnlycke, Maas Shipyards, DSM Biologics, Avebe, Synwood, Scholtens Wristers, Westo, Esha, Forbo, Landal, Niemeijer, Imperial Tobacco, Bentex, Arriva, Schott Pieterman, Armstrong, Enna Aerosols, Atoglas. Dit rijtje noordelijke bedrijven is de laatste tijd goed voor een verlies van ongeveer 2500 banen en de lijst is niet eens compleet. Gaat het wel goed in Noord- Nederland? Door Bouke Nielsen Er is her en der weer wat ontluikend optimisme te proeven waar het gaat om onze nationale huishouding en ook in het Noorden zijn de geluiden allengs wat gunstiger van toon. Maar de laatste weken lijkt de noordelijke werkgelegenheid het mikpunt van bommen en granaten. Vooral Hoogezand heeft het zwaar te verduren, want daar staan een paar bedrijven klaar om een forse streep door pakweg duizend banen te halen. Hoe somber deze ontwikkelingen ook zijn, de deskundigen houden geen rekening met een stortbui aan rampspoed. Dit is het wel zo'n beetje geweest, denken ze. "Wat nu gebeurt is allemaal nog het verwerken van ellende uit de afgelopen jaren", zegt Herbert Verheij, woordvoerder van de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM), die af en toe ook de Noordelijke Optimisten Maatschappij kan worden genoemd. Er is niets aan de hand, zo zegt ook RUG-professor Jouke van Dijk. "Wat nu gebeurt past heel goed in het algemene beeld. De industrie heeft het moeilijk als het om productie gaat. Maar de industrie loopt niet achteruit. Vijfentwintig jaar geleden waren er een miljoen banen in de industrie en die zijn er nu nog, al zijn het wel andere banen geworden. Er is een upgrading geweest." Met andere woorden: de arbeider is operator geworden. Massaproductie is trouwens een zinloze bezigheid in (Noord-)Nederland. Van Dijk: "Daar redden we het niet meer mee. In China en veel andere landen liggen niet alleen de lonen veel lager, maar daar kunnen ze ook steeds meer. Ze staan daar niet stil. Wij zijn in feite niet duur als het om technologie gaat. Er is onlangs een schip van de Franse marine in het Noorden (bij Koninlijke Niestern, red.) gebouwd. Als die Fransen het zelf hadden gekund, waren ze hier heus niet naartoe gekomen." Hans Haerkens valt beide mannen bij. De noordelijke secretaris van werkgeversclub VNO-NCW heeft de situatie stevig geanalyseerd en komt tot de slotsom dat de sores "meer conjunctureel dan structureel bepaald is". Haerkens: "Het is een vervelende samenloop van omstandigheden. Er is extreme prijsconcurrentie, de grondstofprijzen zijn stevig en er wordt minder gekocht door de consument. De meeste bedrijven zijn in handen van buitenlandse concerns en die kijken nu eenmaal naar de internationale ontwikkelingen." Haerkens ziet om zich heen dat het minder gaat. "De mensen zijn wat zuiniger met uitge ven", is zijn vaststelling. "De auto moet een jaartje langer mee, de meubels net zo. En als er minder besteed wordt, wordt er ook ergens pijn geleden. Dan ben je eens aan de beurt." Hij denkt dat het dieptepunt van de recessie voorbij is, maar stelt meteen vast dat er nog geen geweldige groeiperspectieven zijn. "Nederland doet het binnen Europa niet geweldig en Europa doet het in de wereld ook niet zo goed. Dat zijn helaas de feiten in het internationale krachtenveld." Wietze de Haan, beleidsmedewerker van de FNV vakcentrale, beziet de noordelijke ontslaggolf met leedwezen, maar is wel weer optimistisch gestemd. "Het gaat weer beter, alleen niet zo snel als we dachten." Verheij van de NOM valt hem bij: "Het is allemaal nog niet zo flitsend, maar er zijn allerlei aanwijzingen dat het beter gaat. De orderportefeuilles zijn goed gevuld, transport en ict gaan goed. Dat vertaalt zich alleen nog niet in veel meer werkgelegenheid en grote rendementen." De maakindustrie hier zal last blijven houden van landen waar het arbeidsloon beduidend lager ligt. Professor Van Dijk: "Maar in landen als China verandert ook veel. Ook daar wordt langzamerhand naar arbo-voorwaarden gekeken. Kinderarbeid is er al uit en de rest van de misstanden volgt. Dat maakt het daar ook weer duurder. En in Oost-Europa gaat men ook steeds meer verdienen. Men wordt daar nu al veel kapitaalkrachtiger, waardoor het een markt wordt die voor ons bedrijfsleven weer interessant is. Er zijn dus nog volop kansen." Door de zure appel heen Herbert Verheij (NOM) zegt dat de noordelijke mentaliteit er ook voor zorgt dat saneringsprocessen pas laat op gang komen. "Hier zet men de mensen niet zo snel op straat. De mentaliteit is dat zo'n proces gerekt wordt. Maar eens moet je toch door de zure appel heen. En dat gebeurt nu", veronderstelt hij. Professor Jouke van Dijk betwijfelt of die redenatie sluitend is. "Dat uitstel zie je wel bij kleinere bedrijven die in eigendom zijn van een noordelijke ondernemer, maar nu zijn het vooral internationale bedrijven die ontslaan of gaan ontslaan. Dan spelen alleen maar internationale strategieën een rol." 'De handen staan hier naar productie' Henk ten Wolde, als wethouder te Hoogezand zeer vertrouwd met de lusten en lasten van de locale economie, is nog lang niet k.o. na de banenslachting die bedrijven als SCA Mölnlycke, Maas, Armstrong en Avebe aanrichtten. "Het is natuurlijk allemaal niet leuk, maar er is wel een verschil tussen ontslagen en aankondigingen van ontslagen", stelt hij. "Of het allemaal zo hard wordt als is aangekondigd, moeten we nog even afwachten." Hij zit niet bij de pakken neer. "We moeten nu niet gaan huilen, want we weten al veel langer dat het niet goed gaat met de maakindustrie in Nederland. We zullen er nu nog harder aan moeten trekken om werk hierheen te halen en om banen te scheppen. Maar de handen staan hier naar productie en niet naar zorg- en dienstverlening. Iemand die dertig jaar bij Avebe of SCA Mölnlycke heeft gezeten, school je ook niet meer zo makkelijk om." Ten Wolde wijst op het feit dat zeventig van de ontslagen Armstrong-werknemers alweer aan het werk zijn. Dat stemt hem optimisisch. "Er is een tijd van groeien, groeien en nog eens groeien geweest, maar dat is niet voor eeuwig. Ik wil absoluut niet zeggen dat het allemaal meevalt. Maar er is dus wel werk voor zeventig mensen." De saneringsplannen van SCA Mölnlycke begrijpt hij overigens niet ten volle. "Zo'n bedrijf moet zich eens goed achter de oren krabben. De kracht van dat bedrijf was altijd dat men luisterde naar de werkvloer, waardoor er steeds slimmer werd geproduceerd. Daardoor was het bedrijf zo innovatief en daarom werden er goede rendementen gehaald. SCA gooit nu dus de innovatie - de werkvloer - eruit." Kwaliteitscontrole bij Mölnlycke. Foto: Dennis F. Beek Zaterdag & Zondag